Innovatie in zorg vraagt om lef en denkomslag

Hoewel de mogelijkheden van nieuwe technologie binnen de zorgsector veelbelovend zijn, laat de adoptie lang op zich wachten. Zonde, want er valt veel winst te behalen en zeker in de zorg is dat geen overbodige luxe met de toenemende vraag en het dreigend tekort aan personeel.

Redenen dat de innovatie niet van de grond komt? Meestal zijn de mogelijkheden simpelweg té groot en is de ict-omgeving van de vaak grote instellingen complex. In kleine stappen innoveren en oude denkpatronen loslaten, biedt uitkomst.

De druk op zorginstellingen is groot. Met name het management van ziekenhuizen breekt het hoofd over de ontwikkeling en invoering van bijvoorbeeld complete elektronische patiëntendossiers (epd). Innovatie in de zorg is geen kwestie van trial and error en organisaties willen nieuwe systemen het liefst meteen goed, van A tot Z, invoeren. De randvoorwaarden, zoals de veiligheid en de koppeling met andere applicaties, zijn zo veelomvattend dat deze de ontwikkeling in de weg staan. Dit heeft ook zijn weerslag op innovaties die vanuit andere lagen van de organisatie komen. Kleine initiatieven worden door de wensen en eisen van bovenaf belemmerd. Een smartphone-app die het werk van een oorarts gemakkelijker maakt, kan zomaar in het niet vallen als we het bekijken vanuit de top van een grote ziekenhuisorganisatie.

Minimum viable product
Het denken in randvoorwaarden en belemmeringen is dodelijk voor innovatie, dat geldt natuurlijk niet alleen in de zorgsector. De essentie van innovatie is toegevoegde waarde bieden, hoe klein of relatief ook, en die zou centraal moeten staan in het proces. Een goed uitgangspunt hiervoor is het streven naar een minimum viable product (mvp), ofwel het minimaal werkbare product. Het idee hierachter is dat je een innovatie in de praktijk brengt aan de hand van de snelste manier. Het product hoeft niet tot in detail uitgewerkt te zijn, maar moet wel antwoord geven op de essentiële vraag of de innovatie toegevoegde waarde biedt in het dagelijkse gebruik. Veel bekende en succesvolle innovaties, zoals Dropbox, zijn ooit op deze manier begonnen. Aan de hand van de eerste, eenvoudige versie gaat de ontwikkeling verder en wordt de innovatie steeds uitgebreider en beter doordacht. Het grote voordeel is dat de innovatie aansluit bij de behoeften en dat men niet aan het einde van een omvangrijk ontwikkelproces tot de ontdekking komt dat de behoefte toch net anders lag.

De Agile-werkmethode sluit perfect aan bij het streven naar een mvp. Er worden bij de start weinig eisen gesteld en er wordt gewerkt in kleine stappen. Na elke stap volgt een evaluatie, eventuele aanpassingen, worden nieuwe stappen bepaald en wordt de methode waar nodig bijgesteld.

Agile in de zorgpraktijk
Innoveren in kleine stappen en zonder strenge eisen klinkt ideaal, maar druist natuurlijk volledig in tegen het beleid van veel zorginstellingen. Want hoe zit het bijvoorbeeld met de integratie met andere applicaties en systemen? Het gebrek aan integratiemogelijkheden blijft tenslotte de belangrijkste reden om bepaalde innovaties niet door te zetten, welke aanpak je ook kiest.

Organisaties moeten daarin een afweging maken: weegt het belang van integratie zwaarder dan de oplossing op het initiële probleem dat opgelost wordt? Het is altijd gemakkelijker om redenen te vinden om iets niet te doen, dan om lef te tonen en toch stappen te maken.

Oude business-modellen loslaten
De zorg om integratieproblematiek in de zorgsector is logisch te verklaren. Veel zorginstellingen werken met oude business-modellen en bijbehorende software-overeenkomsten. Zo hebben ze vaak te maken met een gesloten architectuur en met systemen die een lock-in bevatten en waarbij de leverancier dus geen inzicht biedt in de standaarden. Deze werkwijze ligt ver af van de huidige ontwikkelingen: integratie is de toekomst nu er steeds meer kleine applicaties opduiken, bijvoorbeeld dankzij de opkomst van internet of things (IoT). Alle losse, specialistische applicaties vormen bouwstenen die elkaar aanvullen en die samen één geheel volgen. Om de applicaties aan elkaar te linken, zijn open standaarden nodig. Het is dan ook logisch dat steeds meer organisaties van hun leveranciers verwachten dat er met open standaarden gewerkt wordt.

Veel zorginstellingen denken dat ze vast zitten aan hun software-leverancier, vanwege de lock-in. Onterecht, want instellingen moeten zelf de bewuste keuze voor innovatie maken en voor de consequenties die daaruit volgen. Eventueel betekent dit een overstap naar een andere leverancier, als de huidige leverancier geen openheid wil bieden. Innovatie vraagt, zeker in de zorg, om lef en om een nieuwe manier van denken. Bovendien moet de wil om te innoveren breed, in de hele organisatie, gedragen worden.

 

Dit artikel, geschreven door Info Supporter Ivo Diepstraten, is op 6 oktober 2015 geplaatst op: http://www.computable.nl/artikel/opinie/zorg/5616411/1276929/innovatie-in-zorg-vraagt-om-lef-en-denkomslag.html#ixzz3nyAT3PwL