“Waar draait onze AI eigenlijk?” Die vraag leefde tot voor kort vooral bij juristen en security officers. Inmiddels staat hij op de agenda van directies. Geopolitieke spanningen, veranderende regelgeving en de dominantie van een handvol grote techleveranciers maken de plek waar data staat en modellen draaien tot een strategische keuze.
Digitale soevereiniteit bij AI: waarom Europese hosting niet genoeg is
Dat beeld zie je terug in ons AI-onderzoek 2026, uitgevoerd onder 400 IT-beslissers. Voor 40 procent van de organisaties is Europese hosting geen voorkeur meer, maar een harde voorwaarde bij de keuze voor AI-oplossingen. Tegelijk legt hetzelfde onderzoek een opvallende blinde vlek bloot. Wie alleen naar de locatie van data kijkt, mist waar soevereiniteit werkelijk over gaat.
Europa is steeds vaker een voorwaarde, geen voorkeur
Europese hosting speelt inmiddels bij vrijwel iedere organisatie een rol in de keuze voor AI-oplossingen. Naast de 40 procent die Europese hosting als harde eis stelt, zegt 39 procent liever voor Europa te kiezen, al is het niet doorslaggevend. Nog eens 12 procent maakt de eis afhankelijk van het type data: bij algemene informatie is de locatie minder relevant, maar bij privacygevoelige of financiële data is Europese hosting verplicht. Slechts 9 procent heeft geen voorkeur.
Anders gezegd: ruim negen op de tien organisaties wegen de locatie van data en ontwikkeling inmiddels mee in hun AI-keuzes. Wat begon als een compliancevraag is uitgegroeid tot een selectiecriterium dat leveranciers maakt of breekt, zeker in sectoren die met gevoelige gegevens werken.
Continuïteit weegt zwaar, de afhankelijkheid erachter nauwelijks
De druk richting Europese hosting valt samen met een bredere behoefte aan grip. Voor 67 procent van de ondervraagden is continuïteit belangrijk en doorslaggevend bij de selectie en implementatie van AI. Daarbij gaat het niet alleen om de lifecycle van oplossingen, maar ook om de mate van afhankelijkheid van leveranciers en het actief voorkomen van vendor lock-in.
En dan komt de tegenstrijdigheid. Slechts 16 procent erkent dat afhankelijkheid van grote cloudproviders en AI-soevereiniteit een uitdaging is bij de implementatie van AI. Organisaties willen dus continuïteit, maar herkennen een van de grootste bedreigingen daarvan nauwelijks als risico. De afhankelijkheid is er wel, alleen staat ze bij weinig organisaties op de risicokaart.
Soevereiniteit stopt niet bij de landsgrens van je datacenter
“We zien dat soevereiniteit een steeds belangrijker thema wordt voor organisaties. Daarbij wordt vaak als eerste gekeken naar de locatie van data”, zegt Joop Snijder, Head of AI bij Info Support. Begrijpelijk, want locatie is concreet en meetbaar. Maar minstens zo bepalend zijn vragen die verder gaan dan de plek van de servers. Wie heeft er toegang tot je data? Wat gebeurt er als een leverancier een model aanpast of een dienst uitfaseert? Hoe makkelijk stap je over als voorwaarden of prijzen eenzijdig veranderen?
Wie die vragen serieus neemt, ontdekt dat soevereiniteit uit meerdere lagen bestaat. Datasoevereiniteit gaat over controle op opslag, encryptie en toegang. Operationele soevereiniteit gaat over de dagelijkse werking van systemen, zonder kritieke afhankelijkheden die een externe partij kan beperken of overnemen. Technologische soevereiniteit gaat over open standaarden en portabiliteit, zodat je landschap verplaatsbaar blijft. Deze gelaagde blik vormt de kern van de route naar digitale autonomie waarmee Info Support organisaties stap voor stap naar een beheersbaar risicoprofiel begeleidt.
Digitale autonomie is een ontwerpkeuze, geen exitplan
“Digitale autonomie vraagt om bewuste keuzes over architectuur, governance en continuïteit. Organisaties doen er goed aan om die afspraken vooraf vast te leggen, in plaats van pas te reageren wanneer een afhankelijkheid problematisch wordt”, aldus Snijder.
In de praktijk betekent dit: breng je afhankelijkheden in kaart, bepaal per workload en dataset waar die het beste thuishoort en leg exit-mogelijkheden vast voordat je ze nodig hebt. Digitale autonomie is daarbij geen binaire keuze. Hyperscalers blijven voor specifieke, zware workloads waardevol. Het gaat om keuzevrijheid en balans: bewust bepalen welke applicatie en welke data waar draaien. Als onafhankelijke cloudpartner helpt Info Support organisaties die afweging te maken zonder vendor lock-in, met waar nodig een soevereine landingsplek in eigen Nederlandse datacenters. En bij het ontwikkelen en integreren van AI-oplossingen nemen we governance, uitlegbaarheid en continuïteit vanaf het ontwerp mee, in plaats van achteraf.
Begin met inzicht, niet met een migratie
De onderzoeksresultaten laten zien dat de markt richting Europese hosting beweegt, terwijl de onderliggende afhankelijkheden bij veel organisaties nog buiten beeld blijven. Juist daar ligt de eerste stap: weten waar je afhankelijk bent, hoe groot dat risico is en welke maatregelen bij jouw situatie passen. Wie dat inzicht heeft, kan beheerst kiezen in plaats van reageren.
Benieuwd naar alle resultaten van het AI-onderzoek 2026? Lees het volledige rapport hier, direct toegankelijk zonder formulier. Wil je weten waar jouw organisatie staat op het gebied van digitale autonomie? Verken dan onze route naar digitale autonomie.